דת


דת היא התארגנות חברתית או תרבותית הכוללת מערכת של אמונות או השקפות עולם המקשרות את האנושות לרוחניות או לעקרונות מוסריים מחייבים. דתות רבות כוללות סמלים, פולחנים ו"היסטוריה קדושה" שמיועדות להסביר את הדרך בה נוצרו החיים והיקום ואת משמעותם. דתות רבות גורסות עקרונות מוסריים הנובעים מציווי עליון, חוקים דתיים או אורח חיים שמתחייב על פי עקרונות הדת והאמונה בנוגע ליקום ולטבע האדם.

דת היא אחד האוניברסלים האנושיים: לכל התרבויות שנחקרו, ללא יוצאת מן הכלל, הייתה אמונה דתית (לעיתים יותר מאחת). רוב בני האדם מאמינים בדת זו או אחרת.

סמלי דתות שונות.
שורה ראשונה, מימין לשמאל: אום (הינדואיזם), מגן דוד (יהדות) צלב (נצרות).
שורה שנייה, מימין לשמאל: טוריאי (שינטו), דהרמהצ'קרה (בודהיזם), כוכב וסהר (אסלאם).
שורה שלישית, מימין לשמאל: סמל האהימסה (ג'ייניזם), כוכב בעל תשעה קודקודים (הדת הבהאית), קהנדה (סיקהיזם).

בדתות רבות קיימים מושגים של תורת הגמול, הכוללים את מושגי תיקון הנשמה, השארות הנפש לאחר המוות, הגעה לאחר המוות הגופני לאותו עולם שבו נמצאים האל או האלים, מלאכים או נשמות אחרות של בני מעלה שזכו לכך, גאולה, משיח כלשהו ותחיה פיזית של הגוף.

על פי פרופסור בנימין בית-הלחמי, בעולם קיימות כעשרת אלפים דתות שונות (שרובן התפתחו במאתיים השנים האחרונות), ולהן כחמישה מיליארד מאמינים. כאשר בראש צועדות הנצרות עם כ-2.2 מיליארד מאמינים[1], האסלאם עם כ-1.6 מיליארד מאמינים[2], וההינדואיזם עם קצת יותר ממיליארד מאמינים[3]. אף שכל דת דוגלת בעקרונות אמונה ודרך חיים שונים, והן צרות ויריבות אחת לשנייה, המשותף לכולן רב על המפריד.

פילוסופיה של הדת הוא התחום הפילוסופי העוסק בשיקולים לקיום דתות. התאולוגיה עוסקת בהסבר האמונה באל, והפסיכולוגיה עוסקת בחקר המניעים ליצירת הדתות, כניסת המאמינים לשורותיהן, והתפקיד שממלאת הדת בבריאות הנפש ובהפרעות נפש.

אטימולוגיה

המילה העברית "דת" אינה שמית, ומקורה מפרסית, שהיא שפה הודו-אירופית; מובנה בשפת המקור - הוא 'חוק'[4] (מובן שהתפתח מהמשמעות הראשונית של המילה הפרסית וההודו-אירופית: "data", כלומר 'נתון' (מהשורש הפרסי העתיק "dadan" - לתת), שכן החוק נתפס בתור נתון שעליו אין לערער; בבחינת כזה ראה וקדש. במשמעות זו מופיעה המילה בתנ"ך בספרים המאוחרים, כדוגמת הפסוקים במגילת אסתר: "ואת דתי המלך אינם עושים"[5], ו"הֱיוֹת לָהּ כְּדַת הַנָּשִׁים"[6]. מילה "דת" בתנ"ך מופיעה רק במגילת אסתר, ספר דניאל וספר עזרא, כאשר רוב המופעים הם במגילת אסתר[7]. בספרות חז"ל, וכן בימי הביניים, נשתמרה המשמעות של המילה דת, אם כי ניתן דגש לחוק דתי (בספרות חז"ל: דת משה ודת יהודית, דת של תורה; בספרות הרבנית: דת ישראל, דת אלוהינו, דת ישמעאל, עובר על דת, המרת דת וכו') בשפה המודרנית, עם הצורך לתרגם לעברית את המילה הלועזית "Religion", קיבלה המילה "דת" את המשמעות כפי שהיא היום.

Other Languages
English: Religion
Аҧсшәа: Адин
Acèh: Agama
Afrikaans: Religie
Alemannisch: Religion
አማርኛ: ሃይማኖት
aragonés: Relichión
العربية: دين (معتقد)
ܐܪܡܝܐ: ܬܘܕܝܬܐ
مصرى: دين
অসমীয়া: ধৰ্ম
asturianu: Relixón
Aymar aru: Yupaychäwi
azərbaycanca: Din
تۆرکجه: دین
башҡортса: Дин
Boarisch: Religion
žemaitėška: Viera
беларуская: Рэлігія
беларуская (тарашкевіца)‎: Рэлігія
български: Религия
Bahasa Banjar: Agama
bamanankan: Diinɛ
বাংলা: ধর্ম
བོད་ཡིག: ཆོས་ལུགས།
বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী: ধর্ম
brezhoneg: Relijion
bosanski: Religija
буряад: Шажан
català: Religió
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Cŭng-gáu
нохчийн: Дин
Cebuano: Tinuohan
کوردی: ئایین
corsu: Riligioni
čeština: Náboženství
kaszëbsczi: Religijô
Чӑвашла: Тĕн
Cymraeg: Crefydd
dansk: Religion
Deutsch: Religion
Zazaki: Din
डोटेली: धर्म
Ελληνικά: Θρησκεία
Esperanto: Religio
español: Religión
eesti: Religioon
euskara: Erlijio
estremeñu: Religión
فارسی: دین
suomi: Uskonto
Võro: Usk
føroyskt: Átrúnaður
français: Religion
Nordfriisk: Religion
furlan: Religjon
Frysk: Religy
Gaeilge: Creideamh
Gagauz: Din
贛語: 宗教
galego: Relixión
Avañe'ẽ: Tupãrape
गोंयची कोंकणी / Gõychi Konknni: धर्म
Gaelg: Craueeaght
Hausa: Addini
客家語/Hak-kâ-ngî: Chûng-kau
हिन्दी: धर्म (पंथ)
Fiji Hindi: Dharam
hrvatski: Religija
Kreyòl ayisyen: Relijyon
magyar: Vallás
Հայերեն: Կրոն
interlingua: Religion
Bahasa Indonesia: Agama
Interlingue: Religion
Ilokano: Relihion
Ido: Religio
íslenska: Trúarbrögð
italiano: Religione
日本語: 宗教
Patois: Rilijan
la .lojban.: lijda
Basa Jawa: Agama
ქართული: რელიგია
Qaraqalpaqsha: Din
Taqbaylit: Ajjed
Kongo: Lukwikilu
қазақша: Дін
kalaallisut: Upperisarsiorneq
ភាសាខ្មែរ: សាសនា
한국어: 종교
कॉशुर / کٲشُر: مَزہَب
Kurdî: Dîn
kernowek: Kryjyans
Кыргызча: Дин
Latina: Religio
Ladino: Relijion
Lëtzebuergesch: Relioun
лакку: Дин
лезги: Дин
Limburgs: Relizjie
Ligure: Religion
lumbaart: Religion
lingála: Bonzámbe
لۊری شومالی: دین
lietuvių: Religija
latviešu: Reliģija
Basa Banyumasan: Agama
Baso Minangkabau: Agamo
македонски: Религија
മലയാളം: മതം
монгол: Шашин
मराठी: धर्म
Bahasa Melayu: Agama
Malti: Reliġjon
Mirandés: Relegion
မြန်မာဘာသာ: ဘာသာတရား
مازِرونی: دین
Nāhuatl: Teomatiliztli
Napulitano: Religgione
Plattdüütsch: Religion
Nedersaksies: Geleuf
नेपाली: धर्म
नेपाल भाषा: धर्म
Nederlands: Religie
norsk nynorsk: Religion
norsk: Religion
Novial: Religione
Nouormand: Èrligion
Sesotho sa Leboa: Bodumedi
occitan: Religions
Livvinkarjala: Uskondo
Oromoo: Amantii
ଓଡ଼ିଆ: ଧର୍ମ
Ирон: Дин
ਪੰਜਾਬੀ: ਧਰਮ
Papiamentu: Religion
पालि: धम्म
Norfuk / Pitkern: Rilijin
polski: Religia
Piemontèis: Religion
پنجابی: مت
پښتو: مذهب
português: Religião
Runa Simi: Iñiy
rumantsch: Religiun
română: Religie
armãneashti: Religie
русский: Религия
русиньскый: Реліґія
саха тыла: Итэҕэл
sardu: Religione
sicilianu: Riliggiuni
Scots: Releegion
سنڌي: مذهب
srpskohrvatski / српскохрватски: Religija
සිංහල: ආගම්
Simple English: Religion
slovenčina: Náboženstvo
slovenščina: Religija
chiShona: Chinamato
Soomaaliga: Diin
shqip: Feja
српски / srpski: Религија
SiSwati: Lukholo
Seeltersk: Religion
svenska: Religion
Kiswahili: Dini
ślůnski: Religijo
தமிழ்: சமயம்
తెలుగు: మతము
тоҷикӣ: Дин
ไทย: ศาสนา
Türkmençe: Din
Tagalog: Relihiyon
Tok Pisin: Lotu
Türkçe: Din
Xitsonga: Vukhongeri
татарча/tatarça: Дин
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: ئىسلام
українська: Релігія
اردو: مذہب
oʻzbekcha/ўзбекча: Din
vèneto: Rełijon
vepsän kel’: Religii
Tiếng Việt: Tôn giáo
Volapük: Rel
walon: Rilidjon
Winaray: Relihiyón
吴语: 宗教
მარგალური: რელიგია
ייִדיש: רעליגיע
Yorùbá: Ẹ̀sìn
Zeêuws: Religie
中文: 宗教
文言: 宗教
Bân-lâm-gú: Chong-kàu
粵語: 宗教