כימיה

עיינו גם בפורטל

P chemistry.svg

פורטל כימיה מהווה שער לחובבי הכימיה ולמתעניינים בתחום. בפורטל תוכלו למצוא מידע על כימאים חשובים, על ענפי הכימיה, על ניסויים מעניינים ועוד.

כימיה[1]יוונית: χημια, ובהמשך מערבית: كيمياء, כִּימִיַא) היא ענף במדעי הטבע העוסק בהרכב החומר, מבנהו, תכונותיו והשינויים החלים בו במהלך אינטרקציה עם חומר אחר או עם אנרגיה. כימיה היא דיסציפלינה מדעית הקשורה לחקר של אטומים, מולקולות, גבישים וצברים אחרים של חומר, בין אם הם מצויים בהרכב מסוים או בצורה מבודדת. ניתן לכנות את הכימיה כ"מדע מרכזי", כיוון שהיא מקשרת בין תחומים נוספים של מדעי הטבע, כגון אסטרונומיה, פיזיקה, הנדסת חומרים, ביולוגיה וגאולוגיה. מבחינה היסטורית, הכימיה המודרנית התפתחה מהאלכימיה בעקבות המהפכה הכימית (1773).

מבנה החומרים שבהם אנו משתמשים באופן שוטף נובע מתכונותיהן של תרכובות כימיות ושל האינטרקציות ביניהן. לדוגמה, פלדה קשה יותר מברזל כיוון שהאטומים שלה מאורגנים בתא יחידה קשיח יותר; עץ נשרף או עובר חמצון מהיר כיוון שהוא יכול להגיב בתגובה כימית ספונטנית עם חמצן מעל לטמפרטורה מסוימת; סוכר ומלח מומסים במים כיוון שהתכונות המולקולריות/יוניות שלהם הן כאלה שההתמוססות היא המצב המועדף בטמפרטורת החדר. חומרים כימיים מסווגים במונחים של מבנה, מצב צבירה והרכב כימי. ניתן לנתח אותם באמצעות שימוש בשיטות של אנליזה כימית, כגון ספקטרוסקופיה וכרומטוגרפיה.

תגובה כימית היא תהליך שבו משתנה מבנה המולקולות המרכיבות את החומר. תרכובות המוצא נקראות "מגיבים", והתרכובות הנוצרות בסופה של התגובה קרויות "תוצרים". מספר האטומים והאלקטרונים אינו משתנה במהלך התגובה, זאת לפי חוק שימור המסה. בדרך כלל משתתף בתגובה יותר ממגיב אחד. בתגובה כימית עשויות מולקולות להתרכב וליצור תרכובת של מולקולות גדולות יותר, להתפרק וליצור מולקולות קטנות יותר, או ליצור סידור חדש של האטומים בתוך המולקולה. הכימיה משלבת את מושגי האנרגיה והאנטרופיה ביחס לספונטניות ותהליכים כימיים. תגובה כימית כרוכה, בדרך כלל, ביצירה או בשבירה של קשרים כימיים, ובצריכה או בפליטה של אנרגיה.

הטבלה המחזורית, המודל המוצלח ביותר כיום למיון כל היסודות הכימיים הידועים לאדם.
ניסוי על צבעי מאכל באמצעות פחמן דו-חמצני וגז
Other Languages
English: Chemistry
Afrikaans: Chemie
Alemannisch: Chemie
aragonés: Quimica
العربية: كيمياء
ܐܪܡܝܐ: ܟܝܡܝܐ
مصرى: كيميا
asturianu: Química
azərbaycanca: Kimya
تۆرکجه: شیمی
башҡортса: Химия
Boarisch: Kemii
žemaitėška: Kemėjė
беларуская: Хімія
беларуская (тарашкевіца)‎: Хімія
български: Химия
Bislama: Kemistri
Bahasa Banjar: Kimia
বাংলা: রসায়ন
brezhoneg: Kimiezh
bosanski: Hemija
буряад: Хими
català: Química
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Huá-hŏk
Cebuano: Kimika
کوردی: کیمیا
corsu: Chimica
čeština: Chemie
kaszëbsczi: Chemijô
Чӑвашла: Хими
Cymraeg: Cemeg
dansk: Kemi
Deutsch: Chemie
Thuɔŋjäŋ: Piöcëkätiɔɔp
Zazaki: Kimya
ދިވެހިބަސް: ކީމިއާއީ އިލްމު
Ελληνικά: Χημεία
Esperanto: Kemio
español: Química
eesti: Keemia
euskara: Kimika
estremeñu: Química
فارسی: شیمی
suomi: Kemia
Võro: Keemiä
føroyskt: Evnafrøði
français: Chimie
arpetan: Ch·imie
Nordfriisk: Chemii
furlan: Chimiche
Frysk: Skiekunde
Gaeilge: Ceimic
贛語: 化學
Gàidhlig: Ceimigeachd
galego: Química
Avañe'ẽ: Kimikuaa
Gaelg: Kemmig
Hausa: Kimiya
客家語/Hak-kâ-ngî: Fa-ho̍k
Hawaiʻi: Kemika
Fiji Hindi: Rasayan vigyan
hrvatski: Kemija
Kreyòl ayisyen: Chimi
magyar: Kémia
Հայերեն: Քիմիա
interlingua: Chimia
Bahasa Indonesia: Kimia
Interlingue: Chimie
Ilokano: Kímika
Ido: Kemio
íslenska: Efnafræði
italiano: Chimica
日本語: 化学
Patois: Kimischri
la .lojban.: xumske
Basa Jawa: Kimia
ქართული: ქიმია
Qaraqalpaqsha: Ximiya
Taqbaylit: Takrura
Kabɩyɛ: Siimii lɛɣtʋ
Gĩkũyũ: Kemu
қазақша: Химия
ភាសាខ្មែរ: គីមីវិទ្យា
한국어: 화학
kurdî: Kîmya
kernowek: Kymystry
Кыргызча: Химия
Latina: Chemia
Ladino: Kemika
Lëtzebuergesch: Chimie
лезги: Химия
Luganda: Ebyobuziba
Limburgs: Chemie
Ligure: Chimica
lumbaart: Chímica
lingála: Kémi
لۊری شومالی: کیمیا دۊنسمنی
lietuvių: Chemija
latviešu: Ķīmija
Basa Banyumasan: Kimia
мокшень: Кимиесь
Malagasy: Simia
олык марий: Химий
Baso Minangkabau: Kimia
македонски: Хемија
മലയാളം: രസതന്ത്രം
монгол: Хими
Bahasa Melayu: Kimia
Malti: Kimika
Mirandés: Química
မြန်မာဘာသာ: ဓာတုဗေဒ
مازِرونی: شیمی
Plattdüütsch: Chemie
Nedersaksies: Scheikunde
नेपाल भाषा: रसायनशास्त्र
Nederlands: Scheikunde
norsk nynorsk: Kjemi
norsk: Kjemi
Novial: Kemie
Nouormand: Chimie
Sesotho sa Leboa: Khemistri
occitan: Quimia
Oromoo: Kemistirii
Ирон: Хими
Picard: Kémie
Norfuk / Pitkern: Kemistrii
polski: Chemia
پنجابی: کیمسٹری
پښتو: کيميا
português: Química
Runa Simi: Chaqllisinchi
română: Chimie
armãneashti: Chimie
русский: Химия
русиньскый: Хемія
संस्कृतम्: रसतन्त्रम्
саха тыла: Химия
sardu: Chìmica
sicilianu: Chìmica
Scots: Chemistrie
srpskohrvatski / српскохрватски: Hemija
Simple English: Chemistry
slovenčina: Chémia
slovenščina: Kemija
Gagana Samoa: Kemisi
chiShona: Chemishonga
Soomaaliga: Kimisteri
shqip: Kimia
српски / srpski: Хемија
SiSwati: Ikhemisi
Seeltersk: Chemie
Basa Sunda: Kimia
svenska: Kemi
Kiswahili: Kemia
ślůnski: Chymijo
tetun: Kímika
тоҷикӣ: Кимиё
ไทย: เคมี
Türkmençe: Himiýa
Tagalog: Kimika
Türkçe: Kimya
Xitsonga: Ntivo-Mirhi
татарча/tatarça: Химия
українська: Хімія
اردو: کیمیا
oʻzbekcha/ўзбекча: Kimyo
vèneto: Chìmega
vepsän kel’: Himii
Tiếng Việt: Hóa học
Volapük: Kiemav
walon: Tchimeye
Winaray: Kímika
吴语: 化學
isiXhosa: IKhemistri
მარგალური: ქიმია
ייִדיש: כעמיע
Yorùbá: Kẹ́místrì
Zeêuws: Scheikunde
中文: 化學
文言: 化學
Bân-lâm-gú: Hòa-ha̍k
粵語: 化學