Прага

Ҡала
Прага
чех Praha
Prague Montage.jpg
ФлагГерб
ФлагГерб
Ил

Чехия

Координаталар

50°05′19″ с. ш. 14°25′17″ в. д.HGЯЯO

Приматор

Адриана Крначова

Беренсе мәртәбә телгә алынған

IX быуат

Майҙаны

496 км²

Высота

177—399 м

Халҡы

1 243 201[1] кеше (2013)

Тығыҙлығы

2506 кеше/км²

Этнохороним

пражанин, пражанка, пражане

Сәғәт бүлкәте

UTC+1, йәйге UTC+2

Телефон коды

без кода, всего 9 цифр в номере, начинается на 2

Почта индексы

100 00 — 199 00

Автомобиль коды

A (старые AB, AC, AD, AE, AH, AJ, AK, AL, AM, AN, AO, AP, AR, AS, AT, AU, AV, AY, AZ)

Идентификатор

CZ-PR

Рәсми сайт

praha.eu
 (чех.) (инг.)

Прага (Земля)
Прага
Прага

Пра́га (чех Praha [ˈpraɦa]) — Чехияның баш ҡалаһы; Урта чех (урыҫса Среднечешский) крайының һәм уның ике районының (Прага-Көнсығыш (Прага-Восток) һәм Прага-Көнбайыш (Прага-Запад) административ үҙәге. Илдең үҙ аллы административ берәмеге.

Халҡы — 1,3 млн кеше (2013 йыл), ҙурлығы буйынса Евросоюзда ун дүртенсе ҡала. Влтава йылғаһы ярҙарында, уның Эльбаға ҡойған тамағынан 40 километр өҫтәрәк урынлашҡан.

Чехияның төп сәйәси, иҡтисади һәм мәҙәни үҙәге. Европаның эре сәйәхәт үҙәге: 2012 йылда ҡалаға килгән туристар 5,4 миллиондан артыҡ кеше булған[2].

X быуат — Чех дәүләтенең баш ҡалаһы; 1526—1918 йылдарҙа — Габсбургтар хаҡимлығы аҫтында булған Богемияның төп ҡалаһы; 1918—1992 йылдарҙа — Чехословакияның, 1993 йылдан — Чех Республикаһының баш ҡалаһы. Праганың тарихи үҙәге ЮНЕСКО-ның Бөтә донъя мираҫы исемлегенә индерелгән.

Тарихы

Прага күренеше. 1493 йылғы гравюра

Хәҙерге Прага биләмәләрендәге славян ауылдары тураһындағы беренсе тарихи мәғлүмәттәр беҙҙең эраның VI быуатына ҡарай. X быуатта Прага Чех дәүләтенең баш ҡалаһына әйләнә, был йөҙ йыллыҡ аҙағына ҡалала баҙар майҙаны барлыҡҡа килә.

XIII быуаттың тәүге яртыһында был майҙан янындағы таш ҡаралтыларҙы уратып таш стеналар күтәрә башлайҙар. XIX быуат уртаһына Прага иҡтисад йәһәтенән яҡшы үҫешкән һәм күршеләре менән ҡыҙыу сауҙа алып барған ҡала булып таныла.

Урта быуаттарҙа Париж менән бер ҡатарҙан Европа баш ҡалаһы исеменә дәғәүә иткән Прага, 16-сы быуатта глобалләшеүҙең беренсе тулҡынынан ситтә ҡалып, ҡитғаның үҙәктән ситтәге (периферия) ҡалаһына әйләнә[3].

Прага, 1606 йыл

1866 йылғы Австрия-Пруссия һуғышында Австрияның еңелеүенән һәм Праганы Пруссия ғәскәрҙәре баҫып алғандан һуң Австрия командованиеһы ҡала оборона йәһәтенән мөһимлеген юғалтты тигән һығымтаға килә. Был ҡаланың күп нығытмаларын һүтеү хаҡындағы ҡарар ҡабул итеүгә нигеҙ. Һөҙөмтәлә Праганың ҡала яны райондары йылдам үҫеш ала, уларҙа иҫке кварталдарҙан айырмалы, тиҫтәләгән һәм йөҙләгән яңы завод һәм фабрикалар ҡалҡып сыға, улар үҙҙәренә эшсе көстө ауылдарҙан тарта.

XIX быуатта Прага агломерацияһы бөтә империяның иң мөһим сәнәғәт үҙәгенә әйләнә. Был йәһәттән бигерәк тә яҡында урынлашҡан күмер бассейнын һәм Кладно ҡалаһының металлургия тармағын йәтеш ҡулланған машиналар эшләү һәм металл эшкәртеү предприятиелары айырым роль уйнай.

Климаты

Ҡала климаты
Күрһәткес Ғин Фев Мар Апр Май Июн Июл Авг Сен Окт Ноя Дек Йыл
Абсолют максимум,  °C 19,2 22,5 28,8 32,5 37,2 37,8 37,4 33,1 27,0 19,5 17,4 37,8
Уртаса максимум, °C 3,0 8,1 14,3 19,2 21,8 24,4 23,8 18,9 13,1 6,0 2,0 13,0
Уртаса температура, °C −0,4 3,6 8,4 13,4 16,1 18,2 17,8 13,5 8,5 3,1 −0,3 8,4
Уртаса минимум, °C −4 −3,6 0,0 2,9 8,2 10,8 12,7 12,6 8,8 4,7 0,6 −2,7 4,3
Абсолют минимум, °C −27,5 −27,1 −27,6 −8 −2,3 1,9 6,7 6,4 0,7 −7,5 −16,9 −24,8 −27,6
Яуым-төшөм нормаһы, мм 22 23 28 28 73 66 79 65 42 27 30 28 509
Сығанаҡ: Погода и Климат
Other Languages
адыгабзэ: Прага
Afrikaans: Praag
Akan: Prague
Alemannisch: Prag
አማርኛ: ፕራግ
aragonés: Praga
Ænglisc: Prag
العربية: براغ
ܐܪܡܝܐ: ܦܪܐܓ
مصرى: براج
asturianu: Praga
авар: Прага
azərbaycanca: Praqa
تۆرکجه: پراقا
Boarisch: Prag
žemaitėška: Praha
Bikol Central: Prague
беларуская: Прага
беларуская (тарашкевіца)‎: Прага
български: Прага
Bislama: Prague
বাংলা: প্রাগ
བོད་ཡིག: པུ་ལ་ཁེ།
brezhoneg: Praha
bosanski: Prag
català: Praga
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Prague
нохчийн: Прага
Cebuano: Praga
کوردی: پراگ
corsu: Praga
čeština: Praha
kaszëbsczi: Praga
словѣньскъ / ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟ: Прага
Чӑвашла: Прага
Cymraeg: Prag
dansk: Prag
Deutsch: Prag
Zazaki: Prag
dolnoserbski: Praga
eʋegbe: Prague
Ελληνικά: Πράγα
English: Prague
Esperanto: Prago
español: Praga
eesti: Praha
euskara: Praga
estremeñu: Praga
فارسی: پراگ
Fulfulde: Prague
suomi: Praha
Võro: Praha
føroyskt: Prag
français: Prague
Nordfriisk: Prag
Frysk: Praach
Gaeilge: Prág
Gagauz: Praga
Gàidhlig: Pràg
galego: Praga
گیلکی: پراگ
Avañe'ẽ: Praga
Gaelg: Praag
Hausa: Prag
客家語/Hak-kâ-ngî: Praha
עברית: פראג
हिन्दी: प्राग
Fiji Hindi: Prague
hrvatski: Prag
hornjoserbsce: Praha
Kreyòl ayisyen: Prag
magyar: Prága
Հայերեն: Պրահա
interlingua: Praga
Bahasa Indonesia: Praha
Interlingue: Praha
Ilokano: Prague
Ido: Praha
íslenska: Prag
italiano: Praga
日本語: プラハ
la .lojban.: pragas
Basa Jawa: Praha
ქართული: პრაღა
Qaraqalpaqsha: Praga
Kabɩyɛ: Praagɩ
Kongo: Prague
қазақша: Прага
kalaallisut: Praha
ភាសាខ្មែរ: ទីក្រុងប្រាក
ಕನ್ನಡ: ಪ್ರಾಗ್
한국어: 프라하
къарачай-малкъар: Прага
kurdî: Prag
коми: Прага
kernowek: Praha
Кыргызча: Прага
Latina: Praga
Ladino: Praga
Lëtzebuergesch: Prag
лезги: Прагьа
Limburgs: Praag
Ligure: Praga
lumbaart: Praga
lingála: Prag
ລາວ: ປຣາກ
لۊری شومالی: پراگ
lietuvių: Praha
latviešu: Prāga
мокшень: Прага
Malagasy: Prague
олык марий: Прага
Māori: Prague
македонски: Прага
മലയാളം: പ്രാഗ്
монгол: Праг
मराठी: प्राग
Bahasa Melayu: Praha
Malti: Praga
မြန်မာဘာသာ: ပရက်ဂ်မြို့
эрзянь: Прага ош
مازِرونی: پراگ
Dorerin Naoero: Praha
Napulitano: Praga
Plattdüütsch: Prag
Nedersaksies: Praag
नेपाली: प्राग
नेपाल भाषा: प्राग
Nederlands: Praag
norsk nynorsk: Praha
norsk: Praha
Nouormand: Prague
occitan: Praga
Livvinkarjala: Praga
Ирон: Прагæ
ਪੰਜਾਬੀ: ਪਰਾਗ
Kapampangan: Prague
Papiamentu: Praga
Picard: Prague
Deitsch: Prag
polski: Praga
Piemontèis: Praga
پنجابی: پراگ
پښتو: پراگ
português: Praga
Runa Simi: Praha
rumantsch: Prag
Romani: Praga
română: Praga
tarandíne: Praghe
русский: Прага
русиньскый: Прага
саха тыла: Прага
sardu: Praga
sicilianu: Praga
Scots: Prague
سنڌي: پراگ
davvisámegiella: Praha
srpskohrvatski / српскохрватски: Prag
Simple English: Prague
slovenčina: Praha
slovenščina: Praga
chiShona: Prague
shqip: Praga
српски / srpski: Праг
Seeltersk: Praag
svenska: Prag
Kiswahili: Praha
ślůnski: Praga
தமிழ்: பிராகா
тоҷикӣ: Прага
ไทย: ปราก
Tagalog: Praga
Türkçe: Prag
татарча/tatarça: Прага
удмурт: Прага
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: پراگا
українська: Прага
اردو: پراگ
oʻzbekcha/ўзбекча: Praga
vèneto: Praga
vepsän kel’: Prag
Tiếng Việt: Praha
Volapük: Praha
Winaray: Praga
Wolof: Prag
吴语: 布拉格
მარგალური: პრაღა
ייִדיש: פראג
Yorùbá: Prague
中文: 布拉格
文言: 布拉格
Bân-lâm-gú: Praha
粵語: 布拉格
isiZulu: IPraha