Praga

Ten artykuł dotyczy stolicy Czech. Zobacz też: inne znaczenia słowa Praga.
Praga
Praha
Ilustracja
Zamek na Hradczanach, Most Karola i Malá Strana, Belweder, Pałac Wallensteina, Plac Wacława, Katedra Świętych Wita, Wacława i Wojciecha, Miejski Dom Reprezentacyjny, Tańczący dom, Letohrádek Hvězda, Rynek Staromiejski
HerbFlaga
HerbFlaga
Dewiza: Praga Caput Rei publicae

(Praga głową republiki)[1]

Państwo Czechy
KrajMiasto Stołeczne Praga (na prawach kraju)
BurmistrzAdriana Krnáčová
Powierzchnia496 km²
Wysokość185 – 399 m n.p.m.
Populacja (2017)
• liczba ludności
• gęstość

1 280 508
2408 os./km²
Nr kierunkowy2
Kod pocztowy100 00 – 199 00
Tablice rejestracyjneA
Podział miasta22 dzielnice
Plan Pragi
Plan Pragi
Położenie na mapie Czech
Mapa lokalizacyjna Czech
Praga
Praga
Ziemia50°05′16″N 14°25′16″E/50°05′16″N 14°25′16″E/14,421111
Strona internetowa
Portal Portal Czechy
Widok na mosty w Pradze
Rynek Starego Miasta z kościołem św. Mikołaja
Rynek Starego Miasta widziany z wieży ratusza
Most Karola w Pradze
Widok na praski zamek nocą
Muzeum Narodowe w Pradze na Placu Wacława
Widok na Stare Miasto z Klementinum

Praga, miasto stołeczne Praga (czes. i słow. Praha, niem. Prag) – stolica i największe miasto Czech, położone w zachodniej części kraju w środkowej części krainy Czechy, nad Wełtawą. Jest miastem wydzielonym na prawach kraju, będąc jednocześnie stolicą kraju środkowoczeskiego.

Praga jest ośrodkiem administracyjnym, przemysłowym, handlowo-usługowym, akademickim, turystycznym i kulturalnym o znaczeniu międzynarodowym. Jest siedzibą większości czeskich urzędów centralnych (w tym parlamentu, prezydenta i rządu), związków wyznaniowych działających na terenie Czech, a także licznych firm, stowarzyszeń, organizacji i uczelni. Stanowi najważniejszy w skali kraju węzeł drogowy i kolejowy, posiada również międzynarodowy port lotniczy i sieć metra.

Dzisiejsza Praga powstała w 1784 r. z połączenia pięciu wcześniej samodzielnych, lecz powiązanych ze sobą organizmów, których początki sięgają średniowiecza: Starego Miasta, Nowego Miasta, Josefova, Małej Strany i Hradczan – siedziby władców czeskich. Od 1992 r. zabytkowe centrum miasta znajduje się na liście światowego dziedzictwa UNESCO. Ze względu na bogactwo atrakcji, należy do najchętniej odwiedzanych miast Europy.

Według tradycji oryginalna czeska nazwa miasta Praha pochodzi od czeskiego słowa práh – próg i jest związana z księżniczką Libuszą[2]. Etymologia nazwy miasta zbudowanego nad progiem lub jazem – rzecznym brodem pochodzi od historycznej nazwy przeprawy przez Wełtawę w okolicy dzisiejszego Mostu Karola.

Według danych Czeskiego Urzędu Statystycznego z 1 stycznia 2017 liczba ludności miasta wynosi 1 280 508 osób (1. miejsce w Czechach)[3], natomiast powierzchnia – 496 km² (również 1 miejsce w Czechach). Praga oficjalnie podzielona jest na dziesięć obwodów, które z kolei dzielą się na dzielnice. Obszar metropolitalny Pragi liczy, według danych Eurostatu z 2004 r., 1 964 750 mieszkańców.

Historia

Pierwszymi mieszkańcami terenów nad Wełtawą były osiedlające się tu od ok. 500 roku p.n.e. plemiona celtyckie. Zostały one stopniowo wyparte pomiędzy IX a VI wiekiem p.n.e. przez napływający germański lud Markomanów. Pierwsze plemiona słowiańskie przybyły na te tereny ok. 500 roku. Walki o dominację doprowadziły ok. 800 roku do władzy dynastię Przemyślidów, którzy założyli tu miasto. Wznieśli oni dwie warowne osady: Zamek Praski i Wyszehrad. Od 973 roku Praga była siedzibą pierwszego biskupstwa na tych terenach, podległego metropolii mogunckiej. Szczególny rozkwit miasto osiągnęło za rządów Karola IV. Założył on tu pierwszy w środkowej Europie uniwersytet – Carolinum, a Praga po założeniu Nowego Miasta w 1348 r. stała się największym miastem Europy na północ od Alp. W roku 1344 praskie biskupstwo zostało podniesione w hierarchii kościelnej do rangi arcybiskupstwa. W 1419 w mieście doszło do słynnej defenestracji katolików (wojny husyckie), zaś w 1618 roku podobne wydarzenie (wyrzucenie przez okno namiestników cesarza) stało się bezpośrednią przyczyną wojny trzydziestoletniej. W wyniku klęski czeskich protestantów na Białej Górze w 1620 Praga jako stolica Królestwa Czech i całej Korony Czeskiej utraciła swoje znaczenie i przez długie lata pozostawała w cieniu Wiednia. W tym też okresie społeczność niemieckojęzyczna odgrywała w mieście (niem. Prag) rolę dominującą, zaczęło się to zmieniać dopiero w XIX wieku, podczas czeskiego odrodzenia narodowego.

W 1784 r. w jedno miasto połączono pięć wcześniej samodzielnych, lecz powiązanych ze sobą organizmów: Stare Miasto, Nowe Miasto, Josefov, Małą Stranę i Hradczany. Reformy Józefa II przyniosły także zamknięcie połowy czynnych kościołów i kaplic oraz zmniejszenie liczby zakonów z 40 do 14[4].

W 1848 roku doszło do powstania (w czasie Wiosny Ludów). Pod koniec XIX wieku wybudowano wiele reprezentacyjnych budynków; następowało powolne odzyskiwanie znaczącej pozycji miasta w monarchii Habsburgów. W tym czasie Praga była już dwujęzyczna, a Czesi i Niemcy funkcjonowali praktycznie równolegle (podwójne – czeskie i niemieckie – były uczelnie, teatry itp.). Na przełomie XIX i XX wieku w ramach asanacji praskiej dokonano całkowitej przebudowy Josefova i Podskalí, niszcząc przy tym wiele cennych historycznych obiektów.

W 1918 Praga została stolicą nowo utworzonej Czechosłowacji. W latach 1939-1945 okupowana przez III Rzeszę, wyzwolona w 1945. W 1968 roku była główną areną praskiej wiosny. W roku 1993 po odłączeniu się Słowacji, miasto zostało stolicą Czech. Obecne motto Pragi to Praga Caput Rei Publicae (wcześniej do 1927: Praga caput regni, a w latach 1927-1991 Praga mater urbium - Praha matka měst).

Inne języki
адыгабзэ: Прага
Afrikaans: Praag
Akan: Prague
Alemannisch: Prag
አማርኛ: ፕራግ
Ænglisc: Prag
العربية: براغ
aragonés: Praga
ܐܪܡܝܐ: ܦܪܐܓ
asturianu: Praga
Avañe'ẽ: Praga
авар: Прага
azərbaycanca: Praqa
تۆرکجه: پراقا
বাংলা: প্রাগ
Bân-lâm-gú: Praha
башҡортса: Прага
беларуская: Прага
беларуская (тарашкевіца)‎: Прага
Bikol Central: Prague
Bislama: Prague
български: Прага
Boarisch: Prag
བོད་ཡིག: པུ་ལ་ཁེ།
bosanski: Prag
brezhoneg: Praha
català: Praga
Чӑвашла: Прага
Cebuano: Praga
čeština: Praha
chiShona: Prague
corsu: Praga
Cymraeg: Prag
dansk: Prag
davvisámegiella: Praha
Deitsch: Prag
Deutsch: Prag
dolnoserbski: Praga
eesti: Praha
Ελληνικά: Πράγα
English: Prague
эрзянь: Прага ош
español: Praga
Esperanto: Prago
estremeñu: Praga
euskara: Praga
eʋegbe: Prague
فارسی: پراگ
Fiji Hindi: Prague
føroyskt: Prag
français: Prague
Frysk: Praach
Fulfulde: Prague
Gaeilge: Prág
Gaelg: Praag
Gagauz: Praga
Gàidhlig: Pràg
galego: Praga
گیلکی: پراگ
客家語/Hak-kâ-ngî: Praha
한국어: 프라하
Hausa: Prag
Հայերեն: Պրահա
हिन्दी: प्राग
hornjoserbsce: Praha
hrvatski: Prag
Ido: Praha
Ilokano: Prague
Bahasa Indonesia: Praha
interlingua: Praga
Interlingue: Praha
Ирон: Прагæ
isiZulu: IPraha
íslenska: Prag
italiano: Praga
עברית: פראג
Basa Jawa: Praha
kalaallisut: Praha
ಕನ್ನಡ: ಪ್ರಾಗ್
Kapampangan: Prague
къарачай-малкъар: Прага
ქართული: პრაღა
kaszëbsczi: Praga
қазақша: Прага
kernowek: Praha
Kiswahili: Praha
коми: Прага
Kongo: Prague
Kreyòl ayisyen: Prag
kurdî: Prag
Кыргызча: Прага
Ladino: Praga
лезги: Прагьа
ລາວ: ປຣາກ
لۊری شومالی: پراگ
Latina: Praga
latviešu: Prāga
Lëtzebuergesch: Prag
lietuvių: Praha
Ligure: Praga
Limburgs: Praag
lingála: Prag
Livvinkarjala: Praga
la .lojban.: pragas
lumbaart: Praga
magyar: Prága
македонски: Прага
Malagasy: Prague
മലയാളം: പ്രാഗ്
Malti: Praga
Māori: Prague
मराठी: प्राग
მარგალური: პრაღა
مصرى: براج
مازِرونی: پراگ
Bahasa Melayu: Praha
Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄: Prague
мокшень: Прага
монгол: Праг
မြန်မာဘာသာ: ပရက်ဂ်မြို့
Dorerin Naoero: Praha
Nederlands: Praag
Nedersaksies: Praag
नेपाली: प्राग
नेपाल भाषा: प्राग
日本語: プラハ
Napulitano: Praga
нохчийн: Прага
Nordfriisk: Prag
norsk: Praha
norsk nynorsk: Praha
Nouormand: Prague
occitan: Praga
олык марий: Прага
oʻzbekcha/ўзбекча: Praga
ਪੰਜਾਬੀ: ਪਰਾਗ
پنجابی: پراگ
Papiamentu: Praga
پښتو: پراگ
ភាសាខ្មែរ: ទីក្រុងប្រាក
Picard: Prague
Piemontèis: Praga
Plattdüütsch: Prag
português: Praga
Qaraqalpaqsha: Praga
română: Praga
Romani: Praga
rumantsch: Prag
Runa Simi: Praha
русиньскый: Прага
русский: Прага
саха тыла: Прага
sardu: Praga
Scots: Prague
Seeltersk: Praag
shqip: Praga
sicilianu: Praga
Simple English: Prague
سنڌي: پراگ
slovenčina: Praha
slovenščina: Praga
словѣньскъ / ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟ: Прага
ślůnski: Praga
کوردی: پراگ
српски / srpski: Праг
srpskohrvatski / српскохрватски: Prag
suomi: Praha
svenska: Prag
Tagalog: Praga
தமிழ்: பிராகா
tarandíne: Praghe
татарча/tatarça: Прага
ไทย: ปราก
тоҷикӣ: Прага
Türkçe: Prag
удмурт: Прага
українська: Прага
اردو: پراگ
ئۇيغۇرچە / Uyghurche: پراگا
vèneto: Praga
vepsän kel’: Prag
Tiếng Việt: Praha
Volapük: Praha
Võro: Praha
文言: 布拉格
Winaray: Praga
Wolof: Prag
吴语: 布拉格
ייִדיש: פראג
Yorùbá: Prague
粵語: 布拉格
Zazaki: Prag
žemaitėška: Praha
中文: 布拉格
Kabɩyɛ: Praagɩ